ہما اہوالکار کہ وردیانی ٹھیکہ دار جوڑ بوت

اے نبشتانک ساجد حسین ءُ تاج بلوچ ءَ چہ نامداریں ناول نویس ءُ اہوالکار محمد حنیف ءِ انگریزی کتابے ءَ رجانک کُتگ۔ کتاب ءِ اے دگہ بہر یک یک ءَ بلوچستان ٹائمز ءَ شِنگ کَنگ بنت۔ 

محمد بلال مینگل نوشکی ءَ بے مُزّ ءَ کارکنوکیں اہوالکارے۔ آ، آزادی نامیں ہالتاکے ءِ رپورٹرے کہ چہ کوئٹہ، گوادرءُ اسلام آبادءَ دَرکئیت۔ اے چہ ہما ہالتاکاں یکے کہ ترا پہ بہا دُکاناں مشکل دست بہ کپیت۔

بلال مینگل ءَ شَش کِلاس وَنتگ ءُ اردوءَ ونت ءُ نبشتہ کُت کنت۔ آزادی آئی ءَ پگار نَدنت۔ آئیءَ را ہما مردم زَرّ دئینت کہ آہانی بیاناں ہالتاک ءَ شِنگ کنت۔ ایمانداریں کارِندہے۔ آ، وتی کارءَ ”ہال جوڑ کنگ“ گُشیت۔

۔ ”این جی او یک ہالے ءِ جوڑ کنگا ہَزار کلدار دئینت۔ برے برے پریس کانفرنسے کہ رپورٹ کنئے گُڑا پَنچ سَد کلدار دئینت۔ پدا اے گپ ہم چارگ بیت کہ چینچو اہوالکار اَتکگ۔ چیا کہ آہان ءَ اے زَرّ درہیں اہوالکارانی سرا الکاپی بَہر کنگی اَنت“۔

بلال ءَ چہ پاکستانی فوج ءِ نیمگا نوشکی کیمپ ءَ بَرجَم داشتگیں یوم پاکستان ءِ شاتکامی ءِ ہال ہم جوڑ کت۔ ”من 14 اگست ءُ 23 مارچ ءِ شاتکامی رِپورٹ کُتگ انت۔ اگاں دَہ اہوالکار اتکگ، گڑا ہر یکے ءِ ونڈ ءَ 700 کلدار کَپتگ“۔

فوج ءَ اینچو زَرّ وَ نَدات کہ این جی او دئیَنت، بلے بلال ءَ نوشکی ءِ کیمپ ءَ پہ وتا لہتیں سنگت جوڑ کت۔ رَہمدلیں کرنلے ءَ بلال سَلاہ جَت کہ ہر وہدے آئی ءَ کارے بِبیت، کرنل ءَ بُگشیت۔ ہمے وڑا بلال ءَ کیمپ ءِ سپاہیگانی وردی ءِ دوچگ ءِ ٹھیکہ رَست۔

مردم جیڑیت کہ چہ اہوالکارے ءَ وردی دوچگ ءِ ٹھیکہ دار بُوّگ اجبیں کارے، بلے بلال ءَ نُہہ چُک لاپ دیگی اَت۔ ضلع نوشکیءَ بازیں این جی او نیست، پریس کانفرنس ہم سک کمّ اَت ءُ پاکستان ءِ شاتکامی ءِ روچ بس سالے دو رَندا اَتک انت۔

بلال مینگل ءِ مَستریں برات کاربَلَدیں درزی یے اَت، بزاں اے کار ءَ آئی ءَ پُشت اَست ات۔ پمیشکا اے ٹھیکہ بلالءَ دوست بوت ءُ ہمے وڑا آئی ءَ پہ وت نوکیں روزگارے بِنا کُت، نزانت ئِے کہ اے آئیءِ دوستریں بَچّ ءَ چہ آئی ءَ سِندیت۔

بلال مینگلءَ کیمپ ءِ تہا دُکانے پچ کت۔ آئیءَ را سالے 3300 وردی دوچگ ءِ ٹھیکہ گون اَت۔ یک وردی یےءِ سرا آئیءَ را 70 کلدار اِش دات۔ دوچگ ءِ درہیں سامان فوج ءَ دات اَنت۔ بلال ءَ لہتیں اَپسرانی سادہیں دریس ہم دوچَگ کَپت انت، بلے آ پہ اِشی ءَ راضی اَت۔ آئیءَ وتی 22 سالی بَچ، خالد بلال مینگل وتی کِرّا بُرت کہ آئی ءَ کُمک بِکنت۔

اے مزنیں رَدی یے اَت۔

چیا کہ خالد مینگل ءَ سالے بیت گار اِںت۔ بلال زانت کہ آئی ءِ چُک فوج ءِ کِرّا دَزگیر اِنت۔ آئی ءَ ہما فوجی گاڑی دیست انت کہ خالد اش زُرت ءُ نوشکی ءِ کیمپ ءَ پُتِرت انت۔

لہتیں انچیں ہد ءُ بند ہست کہ ہودا مُلک ءِ دلیرتریں ایس ایچ او ہم پُترت نہ کنت۔

خالد بلال مینگل گاریں مردمانی لسٹ ءِ تہا مان اِنت، بلے چو کہ ناں آئی ءَ گوں سیاسی گلے ءَ بندوکی بوتہ ءُ ناں ریش ئِے پِر بوتہ، پمیشکا جسلہ جلوسءُ اَرزیانی تہا آئی ءِ نام  مُدام ڈالچار کنگ بیت۔ بلے بلال مینگل ءِ کِرا پہ اے گپ ءِ ثابت کنگا کاگد ءُ شاہد باز اِنت کہ آئیءِ چُک  آئیءِ پیسریگیں واجہ کار، بزاں پاکستان ءِ فوج ءَ چِست کُتگ۔

ہما وہداں کہ بلال مینگل ءَ را کیمپ ءِ تہا درزی ءِ دُکانے ہست اَت، کیمپ ءِ  اَپسر ءُ سپاہیگانی سَرا اے پَرمان اَت آ تاں ہما وہدا ڈنّ ءَ دراَتک نَکننت تانکہ چہ کیمپ ءِ واکدراں نبشتہیں اجازت مَگر اَنت۔ نوشکی شہر ءِ تہا اُرُش ءِ تُرس ءِ سوب ءَ چشیں اِجازت پہ ارزانی نَرس اِت۔ نائب صوبیدار رمضان بے اجازتءَ چہ کلاتءَ در کپتگ ءُ شہرءَ شتگ اَت، تیرباری ءَ ٹَپّی بوت۔ بلال مینگل ءَ اول ءَ ہمے گُشت کہ آ نزانت نائب صوبیدار رمضان پرچا بے اجازت ءَ ڈَنءَ در اَتکگ، بلے پدا کُڑ کتءُ گشت ئِے: ”بلکیں پہ عاشقی شُتگ۔ الّما جَنینی جیڑہے بیت۔ اگاں نا، مردمے وَتسرا چیا چُشیں ہَترے زوریت؟“

اُرُش ءِ بْہتام بلال مینگلءِ سرا جنَگ بوت۔

اول ءَ وَ کیس ءِ تہا گُشتگ بوتگ ات کہ اُرش کنوک ناشناسیں مردمے بوتگ کہ ایف آئی آر ءِ ہساب ءَ آئی ءِ مود دراج اتنت ءُ چم سَبز۔”منا بچار،“ بلال مینگلءَ وتی کسانیں مود، دراجیں رِیش ءُ سیاہیں چمانی نیمگا اشارہ کُرت ءُ گُشت۔ ”من وتی موداں چِتءُ کَسان کرت کناں، رِیشاں داشتءُ مزن کت کناں، بلے وتی چمّانی رَنگءَ اوں بدل کت کناں؟“۔

بلال مینگل اولی مردم اَت کہ نائب صوبیدارءِ سرا اُرُش کنگ ءِ شکّ ءَ گِرَگ بوتگ اَت۔

۔ ”اُرُش، بیگاہ ءِ شَشءُ نیم ءِ وہدا بوتگ۔ ایف آئی آرءِ تہا نبشتہ اِنت۔ کیمپ ءِ پاسپانانی  ہساب ءَ ما چہ کلات ءَ ہَپت ءُ پانزدہ ءَ دَر اتکگیں۔ نوں آ وہدا کہ اُرُش بوتگ، من ءُ منی چُک کیمپ ءِ تہا بوتگیں، وتی کارءَ بوتگیں“۔

باز وہدا اَپسراں وتی زاتی کارانی واستا بلال مینگل شہرءَ دیم دات، چیا کہ آہاں وت شت نَکُت۔ ”بلے آ روچ ءَ من چہ کلات ءَ در نیاتکگ اتاں۔ شہرءَ کارے نہ کپتگ اَت“۔

بلال مینگل راستیں ہبر ءَ ہما وہدا سرپد بوت وہدے آئی جی ایف سی ءِ اسٹاف اَپسرءَ آ پہ تِچکی گُشت: ”تئی ہیال ءَ آیاں چے بُکتیں؟ آہانی مردم ءِ سرا شہر ءَ اُرُش بوتگ ات، آہاں چے بُکُتیں؟ دست اِش کُٹّ ءَ کُتیں بہ نشتیناں ءُ وتی اپسران ءَ بُگشتیں کہ ما نزانیں مئے مردم ءِ سرا کئے ءَ اُرش کتگ؟“۔

ایف سی ءِ بُرزی واکداراں نتیجہ یا قول ء بلال مینگل ءِ ”دراہگ“ ءِ راہے لوٹ اِت، ءُ نوشکی ءِ واکدار کہ چہ پیسرا انچیں تُرسناکیں ہندے ءَ کارءَ اتنت کہ ہودا ڈنّ ءِ دراہگ ءِ واستا اجازت گِرگ کپت، پمیشکا آہاں شُت ءُ ہما مردم دزگیر کُت انت کہ آہاں اول سرا دپ کپت انت۔  اے مردم ہماہانی جِند ءِ دَرزی گِری ءِ ٹھیکہ دارءُ آئی ءِ چُک اتنت۔

۔ ”آہاں تاں چار روچ ءَ مارا گوں وتا کیمپ ءِ تہا داشت ءُ رَندا پولیس ءِ دست ءَ دات،“ بلال مینگل ءَ گُشت۔ آہانی سرا دہشتگردی ءِ بہتام جَنَگ بوت ءُ آہانی کیس کوئٹہ ءِ دہشت گردی ءِ عدالت ءَ دیم دئیگ بوت۔

۔ ”کیس تاں دَہ ماہ ءَ شُت۔ آہاں ہچّی ثابت کُت نَکت ءُ گُڈّی ءَ من پہ اِزّت یلہ دئیگ بوتاں“۔

وہدے بلال انگہ زِندان ءَ اَت ءُ خالد پِت ءِ پیشی ءِ واستا کوئٹہ ءَ اتکگ ات نوشکی پولیس ءَ آ چِست کت ءُ بُرت۔ بلال ءَ وتی چُک ءِ دَزگیری ءِ ہال چہ ہما قیدیاں رَسِت کہ ہمے دمان ءَ عدالت ءَ موجود اتنت۔ ”لوگ ءِ روزی رَسان خالد اَت۔ من کہ زِندان ءَ اتاں، آئیءَ منی اہوالکاری ءِ روزگار بندات کتگ اَت۔ اندگہ قیدی کہ عدالت ءَ موجود اتنت، آہاں منا گُشت کہ تئی چک چہ عدالت ءِ ہَند ءُ ابیل ءَ چست کنگ بوتگ۔ دیم ءِ پیشی ءَ من گوں جج ءَ دزبندی کت کہ منی چک چہ تئی عدالت ءَ گِرَگ بوتگ، چیزے بکن“۔

خالد 25 روچ ءَ رَند لوگ ءَ واتَر بوت۔ بلال مینگل ءَ سارتیں گِنّے کشّ اِت۔ بلے آئی ءَ زانت کہ آہانی لوگ ءِ بَدیں روچ اَنگہ ہلاس نہ اَنت۔ آہاں چہ نوشکی ءِ پولس ءَ تحفظ لوٹ اِت، بلے آہاں نَمنّ اِت۔

شانزدہ مئی 2011 ءِ شپءَ آہانی لوگ ءَ چاپہ بوت۔ ”باز ڈبل ڈوریں پیک اَپ اتنت گوں دَمُوکّہیں مردماں۔ شپءِ دوءَ منی لوگ ءَ دور اِش کت۔ دوءُ پانزدہ ءَ منی دو چُک خالد ءُ مرتضی اِش زُرت ءُ شُت انت“۔

بلالءَ ایس ایچ او فون کت ءُ دَزبندی کت کہ آوارکارانی رَندا بکپیت۔ آ وت لوگ ءِ سَرا سَر کپت کہ چہ ہودا گاڑی گِندگ بوت اَنت۔ ”گاڑی ایف سی ءِ کیمپ ءِ گیٹ نمبر یکّ ءِ نیمگا روگا اتنت۔ ایس ایچ او تاں گیٹ ءِ دپ ءَ آہانی رَندا کَپت، بلے توکا شُت نَکُت ئےِ۔ سے گاڑی توکا پُتِرت ءُ گیٹ بند بوت“۔

سُہب ءَ بلال ءَ ایف ائی آر دَرج کت ءُ وت نوشکی پریس کلب ءِ دیما بھوک ہڑتال ءَ نِشت۔ بلال مینگل ءَ ہما راہ گِپت کہ بلوچستان ءَ ہر ہما خاندان ءَ گپتگ کہ آہانی مردمے بیگواہ اِنت۔ آ راہ ایش انت کہ تو قانون ءِ رَندگیری ءَ کنئے، ایف ائی آر درج کنئے، اَرزی دیئے، بلّے کہ تو زانئے قانون ہچ نَکنت۔ پدا تو احتجاج بندات کنئے، ہمے اُمید ءَ کہ بِگندئے کسے ءِ چمّاں بیائے۔

نوشکی بازار کمیٹی ءَ تہا دور کت، آہاں گُشت کہ ما روئیں ایف سی کیمپ ءِ اَپسراں ہبر کنیں گوں، اگاں تئی چک اش یلہ نہ دات تہ ما سَجّہ یکپارگیءَ بھوک ہڑتال کنیں۔ آئیءِ چُک یلہ کنگ نہ بوت۔ ناں بازار کمیٹیءِ مردماں آئی ءِ احتجاج ءَ ہمراہداری کت۔

اندگہ بازینےءِ پئیما، بلال مینگل ءَ بلوچستان ہائی کورٹ ءَ پِٹیشنے داخل کت ءُ بیگواہیں مردمانی خاندانانی احتجاجاں بہر زورگ بندات کت۔ آئیءَ وتی چُک ءِ یلہ کنائینگ ءِ واستا فوج ءِ تہا وتی پیسریگیں سَنگتیانی کاربندگ ءِ جُہد کُت۔ آئی ءِ جہدانی مستریں بَرورد اے دراَتک کہ کوئٹہ ءِ کورکمانڈر ءِ پرسنل اسٹاف ءَ گوں گند ءُ نِندے ءَ سوبین بوت۔ ”ما مردم چِست نَکنیں، ءُ لاش دور نہ دئیں،“ آئیءَ را تَچک ءَ گُشَگ بوت۔ آئیءَ گوں ایف سی ءِ انسپکٹر جنرل ءِ پرسنل اسٹاف ءَ ہم گند ءُ نند ءِ راہ ءُ درے شوہاز کت۔ اے دیوان ءَ آئی ءَ را آئی ءِ جند ءِ باروءَ اَنچیں ہبرے گُشگ بوت کہ آئیءَ پیسرا نَزانتگ اَت۔ ”ہمے میجرءَ فائلے چارِت، ءُ منا چارِت ءُ گُشت ئِے، ترا وَ بیست ءُ پنچ سال جیل ءِ سزا بوتہ، تو بائد اِنت زندان ءَ بِبئے، اِدا چے کنگائے؟“

”من ہَمدا اوشتاتگاں، تئی دیما۔ شما منی سرا دروگیں کیسے جوڑ کتہ۔ من چہ آ کیسءَ آزاد کنگ بوتگاں“۔

اے دیوان ہمے گڑءُ مَنجی ءِ گوما ہلاس بوت: میجر ہمے گپ ءِ سرا اوشتاتگ ات کہ آ بائد اِنت زندان ءَ بوتین ءُ بلال ءَ گُشت کہ آ یک آزادیں مردمے۔

بلال مینگل، چہ چیف جسٹسءِ نیمگا بندات کتگیں سپریم کورٹ ءِ پیشیاں ہم رو ءُ آ کنگا انت، بلے آئی ءَ بازیں اُمّیت نیست۔ ”چیف جسٹس تہنا وتی پیشدارگا کئیت۔ آ تہنا وتی نام ءِ واستا پریشان اِنت۔ ہچ چیز بدل نَبوتہ، ہچ چیز بدل نَبیت“۔

بِلال مینگل ءِ جِند کجام سیاست ءَ گون اِنت؟ آ بلوچستان ءِ بغاوت ءِ پلّہ مَرز انت یا ناں؟ ”من غلام مصطفیٰ جتوئی ءِ نیشنل پیپلز پارٹیءِ باسکے بوتگاں۔ آ، اے ملک ءِ گُڈّی شِہمیں سیاستدان اَت،ءُ من ہمائی ءِ دوزواہ اتاں۔ چا ءُ رَند من ہچ سیاسی پارٹی ءِ پَلّہ مرز نہ بوتگاں“۔ کَسے اگاں پاکستانءِ سیاسی تاریخ ءِ باروا سَرسری سرپدی یے ہم داریت، اے گپ ءَ زانت این پی پی ءَ گوں راجدوستیں جُہد یا پہ مہلوک ءِ ہکّانی گِرگ ءِ واستا سلاہ بندیں جہد ءَ گوں ہچ وڑیں سیادی بوت نَکنت۔

بلال مینگلءِ گُدّی اہوالکاری پہ مرسی کورپس نامیں این جی او یےءَ اَت۔ آئی ءَ پرے کار ءَ 700 کلدار دیگ بوت۔