Home / Balochi / جہاندپتر: کوْہنیں چین
the palace museum with sunset glow in beijing,China

جہاندپتر: کوْہنیں چین

ما ہو جان

انچو کہ ما وتی پیسیریگیں نمدیانی تہا گُشتگ ات کہ دُنیا ءِ مزنیں تہذیب کورانی دامن ءَ رُستگ ءُ مزن بوتگ انت ءُ پدا زوال ءِ نیمگ ءَ شتگ انت۔ چینی تہذیب ءِ کسہ ہم انچوش انت۔ چین ءِ زمین ءَ سئے مزنیں کور است۔ اشانی تہا یکے زردکور، دوئمی یانگزی ءُ سیمی ءِ نام ہزی انت۔  انچو گُشنت کہ چین ءِ تہا تہذیب ءِ ردوم زرد کور ءِ کش ءْ کرّا بوتگ۔ زردکور چہ میانی منگولیا ءَ مَلّان ءَ چین ءِ تہا تَچیت۔

چین ءَ انسان ءِ موجودگی ءِ نشان ۶ لکھ سال پیسر ءَ است اِنت۔ پیکنگ مین کہ انسانی کوْہن تریں نسلان انت شش لکھ سال ءَ چہ پیش چین ءَ بوتگ انت۔ اشی ءَ چہ ابید، نینٖڈرتل ءِ ہم نشانی درگیجگ بوتگ انت۔

چین ءِ تہا تہذیب دُ نیا ءِ ایدگہ جاگہانی وڈا کشت ءُ کشاری ءُ مالداری ءَ چہ بندات بیت۔ کُہنکدگ زانتاں کشارانی سرامد، لوگی دیمی جانورانی ہڈ، پوٹری ءُ پالش کُتگیں سنگ دست کپتگ انت کہ کساس ۷۵۰۰ سال کُہن اَنت۔ چہ ایشی ءَ ہمے زانگ بیت کہ چین ءَ ہم ہما وہد ءَ یا کمو رند کشت ءُ کشاری بندات بوتگ کہ عراق ءُ  دُنیا ءِ اے دگہ جاگہاں بوتگ۔

چینی روایتانی ہساب ءَ تا دُنیا است است اِنت چین است بوتگ۔ چینی تہذیب انچو کوْہن انت کہ بندات ئےِ زانگ نہ بیت۔ بلے گیشتر مردُم نوں ہمے گپ ءِ منوگر انت کہ چین ءَ تہذیب شانگ بادشاہی ءِ زمانگ ءَ بندات بوتگ۔

ڈاکومنٹے است انت کہ آئی ءَ چینی بادشاہی لسٹ گُشنت۔ اایشی ءِ تہا اولی بادشاہی دؤر شانگ بادشاہینگ انت۔ کساس ۱۷۰۰ پیش چہ مسیح ءَ یک ٹکے کہ شانگ گُشگ بوتگ آہاں زردکور ءِ لمب ءِ درستیں مردم پہ جنگ ءُ زور ایرجیگ کُتگ انت۔ اشانی بادشاہی ءِ ہد ءُ سیمسر کساس چار ہزار اسکوائر میل ءَ بوتگ کہ مرچیگیں برطانیہ ءَ چہ کمو کستر انت۔ بلے اشی ءِ چاگردی اثر سک دور ءَ مانشانتگ انت۔

شانگ بادشاہانی مرگ ءَ چہ رند آہانی زندگیں گُلام ہم ہمراہی ءَ کل کنگ بوتگ اَنت۔ اے یک وانندگیں چاگردے بوتگ۔  سیاسی نظام اے وڈا بوتگ کہ زمینداریں جنگجو بادشاہ ءِ وفادار بوتگ انت ءُ بادشاہ ءَ اے درست یکجاہ کُتگ انت ءُ وتی بادشاہی مہکم داشتگ۔ معاشی ہساب ءَ اشانی دیمرئی چو زانگ بیت کہ سرجمیں زمین ءَ یک کرنسی یے بوتگ۔

شانگ بادشاہی ءِ دؤر ۱۰۲۷ ءَ ہلاس بیت۔ چو بیت کہ روایرُشتی ٹکے پاد کئیت ءُ وتا یکجاہ کنت ءُ شانگ بادشاہی ءَ ایرجیگ کنت۔ اے ٹک ءِ نام چُو بیت۔

چُو بادشاہی ءِ زمانگ

چُو، شانگ بادشاہی ءِ زمانگ ءِ سیاسی نظام ءَ برجاہ دار انت۔ مزنیں زمیندار بادشاہ ءِ وفادار انت ءُ بادشاہ ءِ نام ءَ ہاکُمی کنگ ءَ اَنت۔ چُو بادشاہی ءِ زمانگ ءَ سیاسی نظام گیشتر مہکم کنگ بیت۔ چین ہما چین بیت بس ہاکُم بدل بنت۔

چُو ہمے سرپد بوتگ انت کہ آہانی کش ءُ کر ءِ دُرستیں مردُم وَکشی اَنت ءُ تہذیبی مردُم بس ہماہانی جند اَنت۔ اے ردہیالی چین ءِ تہا تاں چار ہزار سال ءَ مانیت۔ وہدے یورپی سفارتکار ۳۰۰ سال پیش چین ءَ رونت گڑا چینی سفارتکار یورپیاں گُشنت کہ شُما ءُ شمے بادشاہ وکشی انت ءُ چینیانی برابری ءَ کُت نہ کننت پمیشا چینی یورپیانی گوما سفارتی سیادی ندارنت۔

ہزار سال ءَ رند چُو بادشاہی کرُجان بیت۔۷۰۰ ءِ زمانگ ءَ وکشی ٹَک چُو ہاکمانی سرا اُرش کننت ءُ چُو لڈّنت ءُ ہونان ءِ رودراتک ءِ نیمگا رونت ۔ چُو بادشاہی تاہ ۲۵۶ ءَ وڈے نہ ؐوڑے ءَ مانیت بلے آ زور ئےِ مان نہ بیت کہ پیش ءَ بوتگ۔

جنگی ریاستانی زمانگ

چُو ہاکُمی ءِ نزوری ءَ رند چین ءَ بازیں ریاست سر چست کننت ءُ اے ریاست یکے دوہمی ءَ گوں ہر وہد جنگ ءَ بنت۔ ہر ریاست گشیت کہ آ دوہمی ءَ ایرجیگ بکنت۔ اے دور ۴۰۳ ءَ بندات بیت ءُ ۲۲۱ ءَ ہلاس بیت وہدے چین ریاست اے دگ درستیں ریاستاں ایرجیگ کنت ءُ سامراجیں چین ءِ بُن ہشت ایر کنگ بیت۔ چین ءِ مرچیگیں نام ہم ہمے ریاست ءَ چہ رستگ۔

سامراجیت تا دو ہزار سال ءَ بُرز برجاہ بیت۔ سامراجیت کمیونسٹ ہاکُمی ءَ رند ہلاس بیت۔ ما چینی سامراجیت ءِ باروا دیم ءَ نبشتہ کنیں۔

کہُنیں چینی چاگرد

چینی چاگرد دو بہر ءَ بوتگ۔ یک نیمگے زمیندار بوتگ اَنت۔ دوہمی نیمگ ءَ عام مردُم بوتگ اَنت کہ آہاں زمینانی سر ءَ کار کُتگ۔  گیشتر مردُم دہکان بوتگ اَنت۔ نابرابری چاگرد ءِ مجگاں سک بوتگ۔ زمیندار یا نواب سک سیر بوتگ اَنت۔ ہکومت ءِ تہا آہاں بہرے رَستگ بلے دہکاناں ہچ نبوتگ۔ کمیونسٹ راجدپترزانت اشی ءَ گُلامی ءِ چاگرد گُشنت۔ سرجمیں دولت نوابانی دست ءَ بوتگ۔ نواباں قانون ءِ ہساب ءَ ہچ وڈیں سزا ءُ جزا دہیگ نبوتگ۔

ہاندانانی مستر پت بوتگ اَنت۔ زالبولاں ہچ وڈیں حق نبوتگ۔

چاگرد ءِ تہا دین ءِ مزنیں کردے بوتگ۔ ہاکم ءِ ہاندان مذہبی ہساب ءَ چہ دگہ ہانداناں بالاتر بوتگ۔ مذہبی دود ءُ ربیدگ ہاکمانی دست ءَ بوتگ انت۔ آہاں گُشتگ کہ آہان ءَ چہ ہداہانی نیمگا بادشاہی ءِ اختیار دیگ بوتگ۔ مذہب ہمنچو زورآور بوتگ کہ زمینانی رون ءُ موش ءِ وہد ءُ پاس ءُ موسم ہم مذہبی بُنیاد ءَ گیشّینگ بوتگ انت۔

بادشاہ

 بادشاہ وت یک نوابے بوتگ ءُ دگے نواباں آ کُمک کُتگ۔ ہمے ہساب ءَ بادشاہ ءِ ہاکُمی مَنتگ۔ جنگ ءُ جدل ءِ گیش ءُ گیوار ءَ ابید، بادشاہ ءِ گیشتر وہد مذہبی دود ءُ ربیدگانی دیما برگ ءُ پہریزگ ءَ گوستگ۔ اشی ءَ ابید بادشاہ ءَ شکار کُتگ ءُ مزنیں ماڈی بستگ۔

میزان میزان ءَ وزیرانی یک نظامے جوڈ بیت۔ نوں بادشاہ ءِ کاراں وزیر چار ءُ دلگوش کننت۔ چہ ہمدا چینی بیوروکریسی بندات بیت۔ اے بیوروکریسی مرچی ہم چینی ہکومتی نظام ءِ اہمیں بہرے۔

کوْہنیں چین ءِ نبشتہ

چین ءِ کوْہنیں نبشتہ کسیپ ءِ ایکی پوستانی سرا بوتگ اَنت۔ دگے لہتیں کوْہنیں نبشتانک بردستانی سرءَ بوتگ انت۔ شانگ دور ءِ کساس ۵۰۰ چشیں نبشتانک است۔ چینی نبشتہ رہبند پیکٹوگرافک بیت۔ چونیا دُنیا ءِ گیشتریں کوْہنیں نبشتہ رہبند پیکٹوگرافک بوتگ بلے دیمترءَ بازینے فونیٹک رہبند ءَ وتی کننت۔ بلے روچ ءِ مرچی چینی رہبند فیکٹوگرافک اِنت۔ اے دگے کوْہنیں تہذیبانی نبشتہ رہبند گار بوتگ انت بلے چینیاں وتی نبشتہ رہبند داشتگ گوں کسانیں بدلیاں۔ زبان ءِ نبشتہ تہنا بُرزیں طبقہ ءِ دست ءَ بوتگ۔ جہلی طبقہ ءِ مردمانی کار وانگ بوتگ۔

آسن

انچو کہ چین یک کشت ءُ کشاری تہذیبے بوتگ پمیشا گیشتر مردُمانی روزگار ءُ مُلک ءِ معاشیات ہم کشار ءِ سرا بوتگ۔ کساس ۵۰۰ سال پیش چہ مسیح ءَ چینی کشت ءُ کشاری ءِ وستا آسن ءِ اوزارانی کارمرزگ بندات کننت۔ دیمتر ءَ جنگانی واستا چینی آسن ءِ سلاہ ہم جوڑ کننت۔

شہر

اے دگہ تہذیبانی مقابلہ ءَ چین ءَ شہری زندگی باز وہد ءَ رند کئیت۔ چُو بادشاہی ءِ رندی بہر ءَ چین ءَ کورانی لمب ءَ شہرانی ردوم بندات بیت۔ بنداتی شہرانی مرکز زمیندارانی عبادت جاہ بوتگ اَنت۔

پنچ سد سال پیش مسیح ءَ چین ءَ بازیں شہر بیت۔ اشانی تہا ہر طبقہ ءِ مردمانی وتی ہاسیں جاگہ بوتگ اَنت۔ ہر شہر ءِ تہا جاگہے بوتگ کہ ہود ءَ ہاس نوابانی لوگ بوتگ انت۔ کاروباری مردُمانی وتی جاگہے بوتگ۔ سیمی جاگہ ہما پچیں میدان بوتگ کہ شہرءِ دیوال ءَ چہ ڈن بوتگ کہ ہود ءَ دہکان ہما زمینانی کش ءُ کرَا نشتگ اَنت کہ ہمودا کار ئےِ کُتگ۔

اے زمانگ ءَ چین ءِ تہا یک کاروباری طبقہے ردوم زوریت۔ چین ءِ وتی کرنسی یے بیت کہ ہمے کلاس ءِ کاروبار ءِ دیم ءَ برگ ءَ کُمک کنت۔ جنگی ریاستانی دور ءَ چین ءِ مارکیٹانی تہا سُہر، وردن ءُ پوشاکانی دُکان بنت۔ جوا، جنگ ءُ جنسی کاروبار ہم بیت۔

چین ءُ اے دگے کوْہنین تہذیبانی فرق ایش اِنت کہ چینی تہذیب تہا روانی است بوتگ۔ کساس پنچ ہزار سال انت کہ چینی تہذیب روان، رُدان ءُ وہد ءِ ہمراہی ءَ بدل بوان پیداک اِنت۔ چین وتی نوکیں رنگ ءَ ہم سک کوْہن اِنت۔ چین وت یک دُنیا یے۔ وہد ءِ ہمراہی ءَ چینی تہذیب وتی کش ءُ کر ءِ زمیناں گران بیت۔ بازیں مُلکے مرچی چینی تہذیبی مُلک انت انچو کہ کوریا، جاپان، ویتنام  ءُ دگہ بازینے وا چینی تہذیب ءَ اثرمند انت یا کہ چینیانی پدریچ اَنت۔

چینی تہذیب ءِ روتگ یک نیمگے انڈیا ءِ سیمسراں سَک انت ءُ دوہمی نیمگا روس ءَ۔ دگے یک نیمگے پیسیفک اوشن ءَ۔ مرچی امریکہ ءِ تہا لکّانی ہساب ءَ چینی درانڈیہہ مردم آباد اِنت۔ چینی کینیڈا ءِ تہا مستریں ڈنّی کمیونٹی اِنت۔

چین وت یک مزنین طاقتے جوڈ بوتگ۔ مرچی مارا تاریخ ءَ گوں چین ءَ دیم پہ دیم کُتگ پرچہ کہ چین اتکگ گوادرءَ نشتگ۔ چہ ہمدا آ دُنیا ءِ اے دگہ مُلکانی سر ءُ پراں یا زمینی کاروبار ءُ دریائی راہانی چار ءُ دلگوش ءَ کنگ لوٹیت۔

وتی دیم ءِ نمدیانی تہا کنفیوشس مذہب ءُ چینی سامراجیت ءِ باروا گپ کن ایں۔

مُدامی کندان باتے۔

ٹورنٹو پبلک لاہبریری

نارتھ یارک ، کینڈا

نومبر ۱۲، ۲۰۱۶

 

About Zahid Abdulla

Check Also

چیئرمین گُلام محمد: چیزے ترانگ ۔۔۔ ہپتُمی بہر

 تاج بلوچ گوں چئیرمین ءَ گوازینتگیں وہد ءِ ترْانگاں نبشتہ کنگ انت۔ چوں کہ ہپتمی …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *