Home / Balochi / ایرانءِ ہخامنشی سلطنت

ایرانءِ ہخامنشی سلطنت

ماہو جان

ما وتی گوستگیں نمدیانی تہا کْوَہنیں تہذیبانی دُنیاءُ پدا کْوَہنیں دُنیاءِ ہلاسیءِ باروا گپ کُتگ اَت۔ ما اے گُشتگ ات کہ انسانی ردومءِ سپر ہچبر اوشتوک نہ بوتگءُ ہچبر یک رنگےءَ نہ بوتگ۔ بدل بُوّگءُ رنگ مٹینگ، گوں انسانءِ سَرِشتءَ پیوَست اِنت۔ ما دیستگ اَت کہ کْوَہنیں تہذیبانی دُنیا گونڈ گونڈیں شہری ریاستانی تہا نندوک بوتگ یا و لہتیں شہرانی مردُم ایرجیگ کنگ بوتگ اَنتءُ ہَندی ریاست جوڑ بوتگ اَنت۔ بلے اے ہم بدل بوت۔ انسانءِ بدل بُوّگءِ ابرمی واہشتءَ انچیں مزنیں ریاست دیما کایَنت کہ سرجمیں کوَہنیں تہذیبانی دُنیاءَ ایرجیگ کننتءُ کوَہنیں زندگیءِ رنگءَ چٹ مٹیننت۔

کوَہنیں تہذیبانی کُشگءُ ہلاس کنگءَ ایرانی ہخامنشی، یونانی سکندریءُ ہندوستانءِ موریا سُلطنت، مزنیں گُنہگار اَنت۔ رندترا رومءِ سلطنت ہمیشانی کُتگیں بیشکاریانی رندگیریءَ کنت۔ دومی نیمگا اے سلطنتاں مرچیگیں دُنیاءِ پیدا کنگءَ ہم مزنیں اثرے است۔ اگاں اے تاریخی پروسِس مہ بوتیں تہ انسانءِ ردومءِ رنگ اے نہ بوتگ اَتءُ اینچو دیمروی ہم نہ بوتگ اَت۔

مرچی منءُ تو ایرانءِ ہخامنشی سلطنتءِ باروا تران کنیں۔

اے زمانگءَ کہ بلوچستان، ہندوستان، عراقءُ مصر مزن مزنیں تہذیبانی واہُند بوتگ اَنت، ایرانءِ فارسی مردُم، کوڑاچہءُ خانہ بدوشی زند گوازینگءَ بوتگ اَنت۔ فارسانی ہمساہگ انسانی ردومءِ سپرءَ چہ فارساں ہزاراں سال دیما بوتگ اَنت۔ بلے رندترا ہمے خانہ بدوشیں فارس چست بنت، یکجاہ بنت، ریاستے جوڑ کننتءُ وتی ہمساہگاں لپاشان کننتءُ ہما زمانگءَ انسانی تاریخءِ مستریں سلطنتءِ واہُند بنت۔

فارسانی چست کنگءُ مزنیں راجے جوڑ کنگا کوروشءِ مزنیں دستے مان۔ کوروش کوڑاچہ یا خانہ بدوشے بیت۔ کوروش فارسیاں یکجاہ کنتءُ وتی ریاستے جوڑ کنت550  ءَ کوروش ہمساہگیں ریاست مادءِ سرا اُرُش کنتءُ مادءَ ایرجیگ کنتءُ ہخامنشی ریاستءِ بہرے جوڑ کنت۔ کوروش میانی ایشیا، لیڈیا، بابُلءُ مصرءَ ایرجیگ کنت۔ چہ تُرسءَ یونانی شہری ریاست وتی وتی سفیراں دیم دئینت ہخامنشی بادشاہ ءِ دربارءَ ءُ جوانیں تعلقاتءِ لوٹوک بنت۔

روبرکتی سیمسراں ایرجیگ کنگءَ رند، کوروش رودراتکی نیمگا دلگوش بیت۔ تا 540 ءَ رودراتکی سیمسراں ایرجیگ کنت۔ رودراتکی سیمسرانی تہا مکُرانءِ کوَہنیں تہذیبانی مردُم ہم ہوار بنت۔ بوت کنت کہ اے اولی رند بیت کہ مکُرانءِ ایرجیگ کنگءَ درامدیں ریاستے اتکگ۔ بوت کنت کہ کوَہنیں بلوچستانءِ امن اولی رندا ہلاس کنگءِ جہد چہ ہمے فارسانی نیمگا بندات بوتگ۔

کوروشءِ مکرانءِ اُرُش کنگءِ سرا یونانی مزن بالادیں تاریخدان اراہنءِ کتاب انابس اِنت۔ اراہن، سکندرءِ تاریخدان بوتگ۔ انابسءِ ہسابءَ کوروش مکُرانءَ وتی ریاستءِ تہا ہوار وَ کنت بلے مکرانءَ دائمی ایرجیگ کُت نہ کنت۔ کوروشءِ لشکرچہ مکُرانءِ جنگجوئیں مردُم، ترندیں موسُمءُ گرمیءُ مردمانی دستءَ اَنچو پروش وارت، اَنچو کہ رندترا سکندر پروش وارت۔ کوروشءِ لشکرءِ مزنیں بہرے مکُرانءَ مریتءُ ہلاس بیت۔

بلوچستانءَ رند، کوروش 539 ءَ بابلءِ سرا اُرش کنتءُ ایرجیگ ئِے کنت۔ بابُلءِ تہا یہودیاں چہ گلامیءَ آزات کنت۔ چہ عیسٰیءَ 530 سال پیش کوروش میانی ایشیاءِ خانہ بدوشانی گوما جنگءَ مریت۔

کوروشءَ رند، ہخامنشی ریاستءِ مستریں بادشاہ دارا بیت۔ دارا، وتی وفاداراں حکومتءِ تہا بہرامند کنت۔ اے زمانگءَ ہخامشی سلطنت بغاوتانی آماچ بیت۔ اے زمانگءَ فارسانی سیمسر یورپءَ سک بنت۔ دومی نیمگا ہندوستانءِ کْوَہنیں تہذیبانی زمین ہم ہوار بیت۔

داراءِ زمانگءِ مستریں فرمان، بستونءِ کوہانی سرا نَکش اَنت۔ اے ہخامنشی، بابُلیءُ الامی زُبانان اَنت۔ اے فرمانانی تہا فارسانی باج بُرتگیں جنگ، ہورامزدہ دینءِ گوما بندوکیءُ ہما راجءُ مُلکانی باروا گپ مان کہ فارس ریاستءِ تہا ہوار بوتگ اَنت۔ اے کوہانی سرا مکُرانءِ باروا ہم نبشتگ۔

ہخامنشی سلطنتءِ زمینءِ پراہی 5.5 ملین اسکوائرکلومیٹر بیت۔ چدءُ پیش انسانی تاریخءَ چُشیں مزنیں ریاستے نہ بوتگ کہ اینچو مزن بوتگ۔ اے انسانی تاریخءِ اولی کُتہ کاری بوتگ کہ چُشیں مزنیں زمینےءِ سرا سدانی زُبانءَ گپ کنوکیں مردُم، یک سرکارءِ دستءِ چیرا بوتگ اَنتءُ حکومتی نظام یک مرکزی ادارہےءِ دستءَ بوتگ۔ یک فوجے بوتگ۔ ڈاکءِ نظام ہم بوتگ۔ سرکاری زُبان ہخامنشی بوتگ۔ کساس دو سد سالءَ بُرزءِ حکومتیءَ ہخامنشی ریاستءَ کہ دُنیاءِ مزنیں بہرےءِ سرا حاکُمی کُتگءُ ہما جاہاں وتی نظام برجاہ داشتگ۔ اے یکیءِ نظامءَ کوَہنیں دُنیاءِ بازیں دودءُ ربیدگے گار کُتگ۔ بلے بازیں جاگہ نوکیں رہبند جوانتر بوتگ اَنت، انچو کہ ڈاکءِ نظام۔

سیاسی ہسابءَ بادشاہ ریاستءِ مستر بوتگ۔ ریاست، علاقہ یا ریجنانی تہا بہر بوتگ اَنتءُ ہرچ علاقہءِ وتی شہرپان یا گورنرے بوتگ۔ اے علاقہاں وتی تہا کمءُ گیش وتی حاکُمیءِ آزاتی ہم بوتگ۔ البتہ سیاسی نظام مرکزی بوتگ۔ اے مزنیں ایمپائرءَ دارگءِ واستا الّمی بوتگ کہ یک مرکزی نظامے بہ بیتءُ کاراں چہ بُرزا بہ پلگاریت۔ ایمپائرءَ یک جوانیں سیول سروسزءِ نظامے ہم جوڑ کُتگ، بزاں کہ یک بیوروکریٹک ںطامے بوتگ، سرکاری نوکرانی۔

ہخامنشیانی مستریں کامییابی ہم ہمے سرکاری نظام بوتگ کہ چہ ہخامنشیاں رندءِ ایمپائر یا سلطنتاں چہ ہخامنشیاں زُرتگءُ وتی تہا برجاہ داشتگ۔ اشیءِ یک مثالے رومن ایمپائرءِ انتظامی ںظام انت کہ آئیءَ بازیں چیزے چہ ایرانیاں زُرتگ۔

ہخامشی ریاست ہمینچو کہ مزنءُ کوَہن بُوّان بیت، آئیءِ تہا بغاوت سرا چست کنان بنت۔ ریاستءِ مزنیں مالءُ لشکرے ہمے جنگانی آماچ بیت۔ ہخامنشیانی دگہ مزنیں بدقسمتی یے اے بیت کہ اِشانی گُڈّی زمانگ، سکندرءِ زمانگ اِنت۔ سکندرءِ مستریں واہشت ہمے بیت کہ ہخامنشیاں پروش بدنت۔ سکندر جہانءَ لپاشان کنتءُ مزنیں ہخامنشی سلطنت، سکندرءِ دیما ڈُران کنت، کپان کنتءُ ہلاس بیت۔

چہ عیسیٰءَ سےسدءُ سی سال پیش، سکندر ہخامنشی دارالحکومت فارسا (پرسپولس)ءَ ایرجیگ کنتءُ دُنیاءِ اولی مستریں سلطنت، دُنیاءِ اولی مستریں جنگجوءِ دستءَ پروش وارتءُ ہلاس بیت۔

About Zahid Abdulla

Check Also

Tales from the dungeon: Dr Yousuf Murad Baloch (Part I)

This is first part of Balochistan Time’s Tales from the dungeon series in which former victims …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *