Home / Balochi / گُلیءِ چُک گوں پری آں مَٹ بوتگ

گُلیءِ چُک گوں پری آں مَٹ بوتگ

من کسان اتاں کہ منی ماتءَ منا بَڈّءَ کت ءُ بُرت گوں گُلیءِ چارگءَ۔ گُلی نوک نوکءَ کپتگ اَتءُ آئیءِ اولی زہگ بچکے اَت۔

 گُلیءِ کپگءَ نوں یک ہپتگے گوستگ اَت، بلے اے کپگ چہ اے دگہ کپگاں جدا اَت۔ گلیءِ چکء پوست اِسپیت اِسپیت اَت، بُروان، مودءُ مچاچ دراہ اسپیت اتنت۔ گونڈلءِ چم سُہر اتنت، بلے ڈاکٹراں ساریءَ نِزَرءِ کمزوریءِ ڈاہ داتگ ات۔ زیادہیں اسپیتیءَ نُنّک پورا آسمانی چُکے اَت۔

گلیءِ چارگءِ دمانے رَند کہ ما لوگءِ نیمگا روان اتیں، بی بی گُل نسا ءَ مئے نیمگا چَک جَتءُ گُشت: ”گُلیءِ چُک گوں پری آں مَٹّ بوتہ“۔

بیالوجیءِ زُبانءَ گُلیءِ چُکءِ پیدائشی حالتءَ ”البِینِزَم“ گُشَنت۔ اے یک پیدائشی حالتے کہ انسانءَ را چہ وراثتءَ رسیتءُ اے حالت، جہانءِ درہیں قومءِ مردم، جناوَر، دانکہ درَچکانی تہا ہم گِندَگ بیت۔

بلے بی بی گُل نسا ءَ چُش گُشگ ءَ ہچ میار نیست۔ البِینِزَم ءِ باروا کَم زانتکاری ءِ سوَب ءَ جہان ءِ دیما نہ شُتگیں راجانی تہا اے رنگیں غیرسائنسی کِسّہ مُچّ اِنت۔ اے وَ ماسی گُل نسا ءِ شَرّی اَت کہ گُلی ءِ چُکّ ئِے گوں پری ءِ چُک ءَ مَٹ کت، تاریخ ءِ تہا بازیں راجاں گوں البینزم ءِ آماچیں چُک ءُ مردماں سک باز ظُلم کنگ بوتگ۔

”ری ہیبیلی ٹیشن سائیکالوجی“ نامیں تاکےءِ تہا یک پٹءُ پولی نبشتانکے چاپ بوتگ کہ آئیءَ گوستگیں بیست سالءِ تہا البینزَمءِ سرا کتگیں درہیں پَٹءُ پول پہ ہورتیءُ شرگداری نظرےءَ ونتگءُ چارتگ اَنت۔

 اے نبشتانک، کومبَرگ نامیں پولکارےءِ ریفرنسءَ دَنتءُ گُشیت کہ نوزدَہُمی کَرنءَ افریقہءُ وسطی امریکہءِ لہتیں علاقہانی لاطینی ہبر کنوکیں قبیلہانی تہا اے عمل عام بوتہ کہ البینزم آماچیں چُکانی مات چہ قبیلہءَ دَر کنگ بوتگ اَنت۔ شَرت اِش بوتہ کہ آ وتی ہمے نادراہیں چک ءِ قربانی ءَ بِدَنت۔ اے قبیلہانی غیرسائنسی مَنّگ ہمے بوتگ کہ اے چُک چہ گُناہ، زِنا یا کہ گوں جِنّاں جِنسی نزّیکیءِ سوَبءَ پیدا بوتگ، پمیشا اشانی کُربان کنَگ الم انت۔ چہ نوزدَہُمی سَدیءِ گوَزگءَ تاں انوگیں زمانگءَ بازیں پَرکے ہست بلے البینِزمءِ سرا بازیں کومانی رویّہ انگہ بدل نبوتگ اَنت۔ مِسالءِ ہبرءَ امریکی ڈرماٹولوجیءِ جرنلءِ تہا دوہزارپانزدہءِ چاپ بوتگیں یک ریسرچ آرٹیکلےءِ تہا افریقہءِ ملک تنزانیہءِ سِہر کشّوکیں ملاہاں اے ہبر شنگ کتگ کہ البینزم آماچیں مردمانی جسمءِ آزہانی تہا گَیبی تاکتے ہست۔ پمیشا البینزمءِ نادراہءِ جسمءِ آزہ، چو کہ بُرّتگیں دست، پاد، گوشءِ نہاد امریکہءَ ہپتادءُ پَنچ ہزار ڈالر بیت۔ چہ اے آزہاں جوڑ بوتگیں موادءِ تہا مُندریکءُ دگہ چیز بُکّینگ بنتءُ پہ وتی مالی جاور یا کِسمَتءِ شَرتِر کنگءَ کارمرز کنگ بیت۔ ہمے رنگیں باوَرانی سوَبءَ دوہزارءُ سیزدہءَ، البینزم آماچیں کم چہ کم دوسَدءُ ہَپت مردمءِ کُشَگ ریکارڈ کنگ بوتگ۔

البینزَم چی یےءُ چون بیت؟

البینزَم، مردمءِ تہا یک موروثی کمّی یے کہ اے بیماریءَ کاریت۔ اے موروسی کمّی ہما جینزءِ سرا اسَر کنت کہ میلانینءِ جوڑ بُوّگءُ آئیءِ تعدادءِ ریگولیٹ یا کمءُ گیش کنگءِ کارءَ کنت۔ میلانین یک بائیولوجیکل رنگے کہ اشیءِ موجودگی، مردمءِ جونءِ پوست، چم، ٹیلگ، متاچ، مودءُ برواناں آہانی کُدرَتی تہاریں رنگءَ دَنت۔ مردمءِ پوستءُ مودانی رنگ ہمینکس کہ سیاہ بُوان کنت، آئیءِ تہا میلانین ہمینکس گیشتر بیت، بزان اسپیت پوستیں مردمانی تہا میلانین کَمتِر اِنت۔

البینزم ءِ دو مزنیں تہر اَنت

اولی: اوکولر البینزم، اوکولرءِ لبز چہ لاطینی زبانءَ بَدَل زُرتیں لبزے کہ اشی ءِ مانا چم انت۔ اے تہر ءِ البینزم تہنا چم ءَ اَسر کنت۔

اوکولر البینزم

دومی: اوکولوکوٹانئیس البینزم، اوکولو، بزاں چمءُ اِندگہ، کوٹانئینس، بزاں پوستءُ مود۔ اے البینزم، جسمءِ توامیں پُٹاں، جان ءِ پوستءَ، ءُ چماں اسَر کنت۔

چوناہا البینزم، جہانءِ ہرچ راجءِ مردماں اسَر کنت۔ امریکہءِ راجی بائیوٹیکنالوجی انفارمیشنءِ ویب سائیٹءِ ہسابءَ جہانءِ ہرچ ہَبدہ ہزار مردمءِ تہا یک مردمے البینزم آماچ بیت۔ وہدے کہ اے جاورءِ سوَب جوڑ بووکیں جینز،

ہرچ ہَپتاد مردمءِ تہا یک مردمےءِ ڈی این اے اِنت۔ اِدا اے گپ ہم زانگ ببیت کہ مردمءِ تہنا البینزم جینزءِ بڈءَ کنگ، ہُشکیں البینزم نہ کنت۔ پہ یک چکےءِ البینزم آماچ بُوّگءَ الّم اِنت کہ مردءُ جَن، دوئئنانی جینزءِ بہر ببیتءُ پدا بائیولوجیکل نزیکیءِ سوَبءَ چُکءَ را میراث ءَ بِرَسیت۔

جین، یک وراثتی موادے کہ اشیءِ تہا لاپءِ تہہءِ چُکءِ رُدوم گِرَگءِ رہبریءِ درہیں زانتءُ مالومداری مان بنت۔ جین، یک دو تائیں چیزے کہ اشیءِ تہا اے درہیں مالومات کَلّ اَنت۔ چُک وتی ڈی این اےءِ یک تایے چہ ماتءَ زوریتءُ یک تایے چہ پتءَ۔ اشیءِ تہا چکءِ چمانی رنگءَ بگر دانکہ چُکءِ کَدءِ رُدگءَ، ہرچیزءِ مالومداریءُ ہدایَت نبشتہ اَنت۔

البینزم، تہنا پوستءُ مودءِ رَنگاں اَسَر کنت؟

البینزم، مردمءِ پوستءُ مودءِ رنگءَ ابید مردمءِ چمءَ ہم باز اسَر کنت۔ کَیرل تُرکِنگٹن یک امریکی میڈیکل نبشتہ کارے۔ آ وتی نبشتہ کتگیں انسائیکلوپیڈیا آف میڈیسِنءِ تہا نبشتہ کنت کہ البینزم آماچیں درہیں مردمانی تہا چم ءِ نادراہی است بیت۔ اشانی تہا نائسٹاموس، بزاں ٹیلگءِ ہما سُرگ کہ مردمءِ وتی وسءَ مہ بیتءُ ٹیلگءِ چوٹ بُوّگ آمیں نادراہی اَنت۔

انچو کہ ما پیسرا گوَشتگ، چمانی تہا میلانینءِ نَبُوّگ یا کَمّیءِ سوَبءَ چمانی رَنگ سُہر یا گُلابی بیت۔ اے ہم یک راستیں سوَبے کہ البینزمءِ نادراہانی چم روچ ءِ ترُندیءَ ہچ ڈولءَ سَگِّت نَکَننت چیا کہ روچ ءِ گیشیں ترُندیءَ چمءِ سیاہیں رَنگ پہ ما داریت ءُ گیجیت۔

چہ اشیءَ اَبید، البینزمءِ نادراہءِ پوست سَک جَلدی کَینسر چِت کنت۔ چیا کہ میلانین، روچءِ ہما اَلٹراوائیولِٹ برانزان داریت کہ مردمءِ پوستءِ ڈی این اےءَ پروشَنت۔ زرباری افریقہءِ یک پَٹ ءُ پولے ءَ البینِزمءِ یَک سدءُ یازدہ نادراہءِ جاور چارگ بوتگءُ آہانی تہا بیستءُ سے اعشاریہ چار دَرسد نادراہءَ را پوستءِ کَینسرءَ گِپتہ۔

بلے چُش ہم نہ اِنت کہ اگاں کسے البینزمءِ نادراہ بوت تہ اے رِدءَ ہچ کُت نکنت۔ لہتیں کَسانیں پہریز کَینسرءِ تُرسءَ کَمتِر کت کنت، چو کہ چہ روچءِ ترُندیءَ رَکّگءِ واستا کُلاہ سرءَ کَنَگءُ وتی پوستءَ را سَن اسکریم جَنَگ۔

اے بابتءَ بائد اِنت چے بزانئے؟

البینزم، یک میراثی نادراہی یے کہ چُکءَ را چہ وتی ماتءُ پتءَ، چہ پیدائشءَ رَسیت۔ البینزم آماچیں مردمءِ جندءَ را اے جاورءِ سرا ہچ دَست رَس نیست، بلے اگاں چاگردءِ تہا اے رِدءَ گیشءَ گیش زانتکاری بہ بیت تہ البینزمءِ نادراہءَ وتی نگیگیانی کَمتر کنگءَ شَرتِر کُمَکّ رَسِت کنت دانکہ چاگردءِ تہا یک برابریں مردمے بوت بکنت۔

جہانءِ تہا البینزمءِ پَیمیں بازیں ہیالے ہست کہ تہنا مردمانی ناسرپدیءِ سَوَبءَ کِسّہ جوڑ بوتگ اَنت بلے گوں مرچیگیں جہان ءِ سائنسی دیمرویاں ما چُشیں کِسّہانی بدلءَ وتی مردمانءَ شَرتریں سرپدی دات کنیں۔

ہر سال سیزدہ جونءَ البینزمءِ جہانی روچ برجم دارگ بیت۔

دلگوش: اے نبشتانکءِ تہا گُلیءُ گُل نسا وتساچیں نام اَنتءُ تہنا پہ گپءِ گیشینگءَ کارمرز کنگ بوتگ اَنت۔

Work Cited (Step wise):

Estrada-Hernández, Noel, and Dennis C. Harper. “Research on psychological and personal aspects of albinism: A critical review.” Rehabilitation Psychology, vol. 52, no. 3, 2007, pp. 263–271., doi:10.1037/0090-5550.52.3.263.

“Past and contemporary myths and misconceptions of oculocutaneous albinism in Africa.” Journal of the American Academy of Dermatology, vol. 72, no. 5, 2015, doi:10.1016/j.jaad.2015.02.118.

Grønskov, Karen, Jakob Ek, and Karen Brondum-Nielsen. “Oculocutaneous Albinism.” Orphanet Journal of Rare Diseases 2 (2007): 43. PMC. Web. 30 Dec. 2017.

Turkington, Carol. “Albinism.” (2011): 114-17. Web.

Kromberg, J. G. R., Castle, D., Zwane, E. M. and Jenkins, T. (1989), Albinism and skin cancer in Southern Africa. Clinical Genetics, 36: 43–52. doi:10.1111/j.1399-0004.1989.tb03365.x

“Albinism.” About albinism. Beyond Race, Ethnicity and Gender – United Nations Human Rights, albinism.ohchr.org/about-albinism.html.

About Salman Baloch

Check Also

Tales from the dungeon: Dr Yousuf Murad Baloch (Part I)

This is first part of Balochistan Time’s Tales from the dungeon series in which former victims …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *